Czy biogazownia jest celem publicznym?

Koszt produkcji energii odnawialnej, w tym energii powstającej w elektrowniach biogazowych, znacznie przewyższa koszt jej wytworzenia w oparciu o spalanie kopalin z zastosowaniem źródeł konwencjonalnych. Niższa zdolność konkurencyjna dotyczy jednak wyłącznie prostych porównań, nie uwzględniających kosztów społecznych konwencjonalnych źródeł energii takich jak: efekt cieplarniany, brak suwerenności energetycznej, czy możliwość budowania nowych rynków pracy w oparciu o produkcję przemysłową i rolniczą na potrzeby energetyki odnawialnej. Jej rozwój, także w Polsce, jest więc uwarunkowany wprowadzeniem i funkcjonowaniem mechanizmów wsparcia.
Do szeregu mechanizmów wsparcia, jakie dla energetyki odnawialnej funkcjonują w Europie należą min.: obligacja zakupowa, podatek od zmian klimatycznych (Wielka Brytania), zwolnienie energii odnawialnej z opłat przesyłowych (Flandria - Belgia), system obrotu świadectwami pochodzenia energii odnawialnej – zielonymi certyfikatami (Polska, Austria, Belgia, Szwecja, Wielka Brytania, Włochy). W przypadku Polski czynnikiem limitującym dynamiczny wzrost liczby biogazowni nie jest obecnie brak mechanizmów wsparcia ich funkcjonowania, a przede wszystkim możliwość sprawnego, efektywnego czasowo przeprowadzenia wszelkich procedur administracyjnych i pozyskania niezbędnych pozwoleń umożliwiających rozpoczęcie budowy elektrowni.

W związku z przedłużającymi się, ze względu na innowacyjność inwestycji i brak materiałów porównawczych, procedurami administracyjnymi prowadzącymi do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, wydaje się za celowe nadanie im statusu inwestycji priorytetowej w świetle procedur administracyjnych. W szczególności dotyczy to nie ujęcia elektrowni biogazowych, czy w ogóle elektrowni produkujących energię odnawialną, jako inwestycji celu publicznego w art. 6 Ustawy o Gospodarce Nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997.
Jeżeli Rząd poważnie traktuje program rozwoju budowy biogazowni rolniczych a w tym Program Biogaz 2020, Program Rozwoju Biogazowni Rolniczych, Program Innowacyjna Gospodarka, Rolnictwo Energetyczne, i chce wykorzystać środki z Uni Eurpejskiej na rozwój energetyki odnawialnej w Polsce musi aktywnie włączyć w uproszczenie procedur administracyjnych.

Budowa elektrowni biogazowej typu rolniczego ze względu na specyfikę lokalizacji na terenach wiejskich w wielu przypadkach wymaga reelektryfikacji co nieodłącznie wiąże się nie tylko z budową nowych przyłączy , ale także zwykle jest związana z przebudową znacznych odcinków istniejących sieci. Interpretacja Prawa Energetycznego w zakresie przyłączy dla OZE jest różna w różnych grupach enegrtycznych, wymagałoby to również ujednolicenia przez URE. Zapisy regulacyje powinny uwzględniać specyfikę źródła ze względu na jego pracę w systemie.

Pomimo że w praktyce dochodziło do wydawania decyzji o lokalizacji celu publicznego farm wiatrowych i elektrowni biogazowych typu rolniczego jako inwestycji celu publicznego w oparciu o przepis: ‘budowa i utrzymanie (...) obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z przewodów służących do przesyłania (...) energii elektrycznej’, to taka interpretacja nie jest ogólnie akceptowana przez Sądownictwo Administracyjne. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w postaci orzeczenia z dnia 8 maja 2008 r. z uzasadnieniem, że do celów publicznych art. 6 ust. 2) zaliczono jedynie urządzenia służące do przesyłania energii elektrycznej, nie zaliczając do nich urządzeń do jej wytwarzania nie jest odosobnione. W dużym uproszczeniu z punktu widzenia praktyki – elementem elektrowni biogazowej nie spełniającym wymogów definicji inwestycji celu publicznego w myśl obowiązującej Ustawy o Gospodarce Nieruchomościami są generatory prądotwórcze stanowiące pod względem nakładów inwestycyjnych 10 – 20 % zainwestowanej kwoty. Ponadto ze sformułowania przepisu wynika, że dotyczy on obiektów o charakterze podrzędnym do urządzeń przesyłowych, podczas gdy elektrownia jest obiektem wobec nich nadrzędnym. W biogazowniach rolniczych, w których biogaz powstaje w wyniku fermentacji odpadów z produkcji rolno-spożywczej, fermentatory i instalacje technologiczne również spełniają warunki inwestycji celu publicznego. Z powyższego jednoznacznie wynika, że w przypadku biogazowni rolniczych uznanie inwstycji celem publicznym jest różnie interpretowane przez urzędy administracji samorządowej a w szczególności przez ich działy prawne.

Tempo rocznego przyrostu liczby biogazowni konieczne do realizacji celu powstania ok. 2000 instalacji do roku 2020 (Program Biogaz 2020) w praktyce oznacza budowę kilkunastu biogazowni na miesiąc. Dzisiaj takie założenia wydają się nie realne jeżeli jednak spójrzymy na naszych sąsiadów. Analizując rozwój biogazowwni w Niemczech i tempo budowy w latach 2000 do 2008 to ten planstaje się realny. Jednak warunkiem jego powodzenia jest uproszczenie procedur administracyjnych. Zmiana przepisów pozwalająca na choćby przejściowe – np. do roku 2020 traktowanie elektrowni biogazowej jako inwestycji celu publicznego ma znaczenie kryterialne dla realizacji takich założeń. W sytuacji, gdy procedury administracyjne praktycznie uniemożliwią uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę w czasie krótszym niż 14 miesięcy jednoznaczne ujęcie elektrowni produkującej energię odnawialną w art.6 Ustawy o Gospodarce Nieruchomościami stawiłoby zdecydowany krok naprzód w skróceniu procesu rozwoju projektu biogazowego, a w konsekwencji w realizacji zobowiązań Polski do redukcji emisji CO¬2¬.
Czy biogazownia rolnicza jest celem publicznym? Jeżeli budowa bogazowni rolniczych jest wpisana w program rozwoju OZE w Ministerstwie Gospodarki w program rozwoju w Ministerstwie Rolnictwa, przyznano celowe środki z Unii Europejskiej na realizacje projektów biogazowni , to wydaje się, że jest to nasz ogólnopolski cel publiczny ale może tylko się wydaje, gdyż na poziomie samorządów lokalnych wygląda często inaczej i tam często przyświecają zupełnie inne cele.

Paweł Jagustyn
Prezes Zarządu
Agrogaz Sp. z o. o.